7. HAFTA

SAĞLIK BİLİMLERİ
FAKÜLTESİ
HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ
HEM205-İÇ HASTALIKLARI
HEMŞİRELİĞİ
Dr. Öğretim Üyesi Afitap ÖZDELİKARA
KALP HASTALIKLARI VE
HEMŞİRELİK BAKIMI
HEM205-İÇ HASTALIKLARI
HEMŞİRELİĞİ
Hafta-7
Hasta Öyküsü
• Göğüs ağrısına ilişkin bilgi alınırken;
hastaya ağrıyı tarif etmesi söylenmeli,
ağrının karakteri, yeri, yayılımı, süresi,
tetikleyen faktörler, sıklığı, şekli, başladığı
ortam ve birlikte olan her semptom
sorulmalıdır.
•
Dispne; kalp hastalıklarında görülen dispnenin nedeni kalbin ve
akciğerlerin fizyopatolojik olarak değişikliğe uğraması sonucu kanın akciğer
kapillerinde göllenmesidir. Kalp hastalıklarında dispne farklı biçimlerde
görülebilir.
•
Efor dispnesi; hastalığın hafif olduğunu gösterir.
•
Paroksismal noktürnal dispne; hastanın uyuduktan ya da yatay duruma
geçtikten birkaç saat sonra nefes darlığı ile uyanması ile karakterizedir. Gün
içerisinde biriken ödemin gece sistemik dolaşıma katılarak venöz
dönüşümü arttırması ile gelişir.
•
Ortopne; yatay pozisyon alır almaz gerçekleşir. Hasta oturur duruma
gelince dispne hafifler.
•
Senkop : senkop kalp debisinin azalması nedeniyle serebral kan
akımının azalması ile gelişen bilinç kaybıdır.
•
Öksürük ve hemoptizi; Öksürük genellikle kuru ve balgamsızdır.
Ortostatik özelliği olan öksürük tipi pulmoner konjesyonu
düşündürür. Akut pulmoner ödemde pembe köpüklü balgam olabilir.
•
Palpitasyon; bireyin kalp hareketlerinin duyabilecek kadar atımların
güçlü ve hızlı olması durumudur. Palpitasyonun başlama şekli,
nabız hızı ve düzeni önemli işaretlerdir. Aritmiler, anemide çok
görülür.
• Halsizlik ve Kuvvetsizlik; Düşük kalp debisi ve dokuların
yeterli oksijenlenmemesi nedeniyle gelişebilir.
• Ödem ve kilo alımı; Ödem ve kilo artışı birkaç litrelik artıştan
sonra farkedilir. Deri dokusu daha gevşek olduğu için önce
ayak bileğinde başlar ve yukarıya doğtu devam eder.
Uyluklarda, skrotumda,vulva ve bel bölgesinde, batın ve
yüzde de görülebilir. Bu tip ödeme Anazarka denir.
Fiziksel değerlendirme
•
Solukluk; Oksihemoglobin eksikliği, anemi ya da azalmış arteryal
perfüzyon sonucu gelişebilir. Tırnak kenarları, dudaklar ve oral
mukozada gözlenebilir.
•
Siyanoz; ciltteki damarların fazla miktarda oksijeni kaybetmiş
hemoglobin içermesi sonucu cildin mavimor renk alması durumudur.
•
Xanthelasma: ciltte sarımsı plaklardır. Burunda ya da her iki göz
kapağında görülebilir. Hiperkolestirineminin bulgusudur.
• Üfürüm; anormal bir kalp sesidir. Özellikle kapak
hastalıklarının tanısı için önemlidir. Üç nedenle oluşur.
• Normal ya da hasta olan kapaktan kanın hızla
geçmesi
• Sklerotik ya da dilate olmuş kalp bölümü ya da
damardan kanın hızla geçmesi
• Kanın septal defekten ya da kapaktan geri kaçması.
Periferik vasküler sistemin
değerlendirilmesi
• Pulselessness
• Poilokilothermia
• Paralizi
• Parestezi
• Pain
• Pallor
• Kapiller dolum; el ya da ayak parmakları
tırnak yatağı solana dek bastırılır, bırakılır
ve deri renginin normale dönmesi beklenir.
Normal kapiller dolum 3 saniyedir.
Laboratuar Enzimleri
•
Kardiyak enzimler;
•
Hücreler hasara uğradığında enzimler açığa çıkar ve kana karışır. Kalp kasında bol miktarda bulunan
kreatinin fosfokinaz (CK) ve onun izoenzimi olan CK-MB MI’da analiz edilen spesifik enzimlerdendir. İlk
açığa çıkmasından üç güne kadar pik değerine ulaşır.
•
laktik dehinrogenaz (LDH); tanı için sıklıkla kullanılır. Akut iskemide 4-6 saatte açığa çıkar 18-24
saatte en yüksek seviyesine ulaşır.
•
Miyoglobin ; MI’dan birkaç saat sonra artış gösterir. Pik değerine 12 saat içinde ulaşır ve 24 saatte
normale döner.
•
Kardiyak troponin T normalde kanda bulunmayan, kasılmayı düzenleyici bir proteindir. Dolaşımda
bulunması, miyokard hücre hasarının özgün ve duyarlı bir göstericisidir. Ağrı yokken salınmaya
başlayabilir 24 saatte pik değerine ulaşır ve maksimum üç hafta içinde referans değerine düşer.
Serum elektrolitleri
• Sodyum; hiponatremi sıvı fazlalığı ve
hipernatremi sıvı açığını gösterebilir.
• Potasyum; kullanılan ilaçlar ve renal
yetmezlik nedeniyle potasyum seviyesinde
düşme görülebilir. Bu durum digital
toksisitesini arttırabileceği gibi kardiyak
irritabiliteye neden olabilir. Azlığı ve
çokluğu ölümcül aritmilere neden olabilir.
• Kalsiyum; koagülütabilite ve
nöromüsküler aktivite için gereklidir.
• Magnezyum; hipomagnezemi hayatı
tehdit eden aritmilere neden olabilir.
• Lipid profili: kolestrol ve trigliserid kanda
çözünmez, plazmada lipoproteinler tarafından
taşınır. Lipoproteinler, düşük yoğunluklu
lipoprotein (LDL), yüksek yoğunluklu lipoproteinler
(HDL), ve çok düşük yoğunluklu lipoprotein
(VLDL) olarak adlandırılır.
• Koroner arter riski olanlarda LDL\HDL oranı artar.
• Kan üre nitrojeni (BUN) protein
metabolizmasının son ürünüdür ve
böbrekler tarafından atılır.
• Kardiyak hastalarda yüksek bun düzeyi
azalmış böbrek perfüzyonunu veya damar
içi hacim açlığını yansıtabilir. Serum
kreatinin düzeyi ile birlikte
değerlendirilmelidir.
Tanısal çalışmalar
• Elektrokardiyografi; kalpten kaynaklanan
elektiriki uyarımın vücut yüzeyinden kaydedilmesi
ve grafik haline getirilmesidir.
 Eforlu/egzersiz EKG testi: Kalp damarlarının darlığında şüphelenilen hastanın,
yürüme bandı üzerinde hızlı tempoda yürütülmesi esnasında sürekli olarak kalp
elektrokardiyografisinin çekilmesi 'efor testi' olarak adlandırılır. Egzersiz ile
ulaşılabilecek maksimum kalp hızı 10-12 atım artacak şekilde ayarlanır.
 Hemşirelik uygulamaları:,
 Hastaya bilgi verilmeli
 Aç olarak gelinmeli testten 4 saat öncesinden itibaren sigara alkol almış
olmamalı
 Test öncesi hiperventilasyondan kaçınılmalı
 Test odasında acil müdahale ilaçları ve defibrilatör olmalı
• Sistolik kan basıncı sürekli düşüyorsa
• Göğüs ağrısı oluyorsa,
• Hasta devam etmek istemiyorsa
• Maksimum egzersiz düzeyine ulaşılmışsa
• Ciddi aritmiler gelişti ise
• Vertigo,siyanoz varsa
• Sistolik kan basıncında yükselme oluyorsa test
sonlandırılır.
• Ekokardiyografi; İnsan kalbinin yapısı, boşluklarının
çapları, kalp adalesinin çalışma kapasitesi ve özellikle
kalp kapaklarının yapısı ve işlevlerini, ses dalgası yöntemi
ile canlı görüntüye çevrilen tekniğe ekokardiyografi (EKO)
adı verilir. Bu test için hiçbir ön hazırlık veya açlık
gerekmez ve kısa süre içinde tüm test tamamlanabilir.
Kalp Kateterizasyonu ve Anjiografi
•
Kalp damar ve boşluklarına ince kataterizasyon işlemidir. Genellikle
brakial ya da femoral arterden girilerek aort damarını geçerek sol kalbe
ulaşılır.
•
Kalbin yapısının, kalp odacıkları ve büyük damarlardaki basınç
değerlerinin, kalp kapakçıklarındaki darlık ve yetersizliklerin ve özellikle
kalp damarlarında daralma veya tıkanıklık olup olmadığının kesin olarak
gözlenebilmesi kalp kataterizasyonu ve koroner anjiografi sayesinde
mümkün olmaktadır.
• Bu teknoloji sayesinde kalp damarlarının her birinin
farklı açılardan ayrı ayrı radyolojik fotoğrafları çekilir.
İşlem süresi genellikle 10-20 dk arasındadır ve
işlemden sonra 4-6 saatlik yatak istirahatı
gerekmektedir.
 Kateterizasyonda hemşirenin sorumlulukları:
 İşlem hastaya anlatılır
 İşlemden 12 saat öncesine kadar hasta aç bırakılır
 Gerekirse işlemden önce premedikasyon uygulanır.
 Hastanın anksiyetesi giderilmeye çalışılır.
 Katater myokarda geldiğinde ciddi aritmilere neden olabilir.
 Radyoopak madde verilecekse alerjik reaksiyonlar açısından uyanık
olunmalıdır.
 Kontrast madde verildiğinde kalpten vücuda doğru yayılan bir sıcaklık
hissinin olabileceği söylenmelidir.
 Acil müdahale gerektirecek her türlü malzeme hazır bulundurulmalıdır
 Yaşam bulguları kontrol edilir
 Hasta en az 4-6 saat yatak istirahatine alınır.
• Santral venöz katater;
• Kalbe direkt katılan bir vene katater
takılması işlemidir. SVB ölçümü yapılır ve
takibi yapılır. Sağ atriyum basıncının ve
son diyastolik basıncının doğru ve
güvenilir biçimde ölçülmesi sağlanılır.
Normal değeri 0-8 mmHg ya da 3-8cm
H2O basıncıdır.
• İntraaortik balon pompası;
• Miyokard oksijenasyonunu arttırmak, sol
ventrikül iş yükünü azaltmak ve kalp
debisini arttırmaktır. En sık femoral
arterden giriş yapılır.
TEŞEKKÜRLER….
KAYNAKLAR
•
•
Ovayolu N. Ovayolu Ö. Temel İç Hastalıkları Hemşireliği Kitabı. Nobel Kitabevi 2018.
Akdemir N.Birol L. İç Hastalıkları ve Hemşirelik Bakımı Akademisyen Kitabevi 5.
Baskı, 2018